Wyszukiwarka:
Rozważania tematyczne: Drogi wychowania

„Złota reguła” – fundamentalna zasada postępowania

2019-08-17

News
W tekstach biblijnych znajdziemy wiele złotych myśli i wskazań, lecz niektóre z nich stały się prawdziwymi normami i regułami życia i zasad postępowania chrześcijańskiego. Jedna z nich otrzymała tytuł „złotej reguły”, czyli etyczna zasada wzajemności wyrażona w wersji pozytywnej: „traktuj innych tak, jak ty byś chciał być traktowany” lub w wersji negatywnej: „nie czyń innym tego, czego nie chcesz, by czynili tobie”. Każdy człowiek zatem powinien innym czynić to, czego od nich oczekuje dla siebie. Od reguły trzeba jednak przejść do życia, a słowa wprowadzić w czyn.


rys. Anna Szadkowska OV


Czytaj!
Mt 7,12 (BP)

Jezus mówił: „Wszystko więc, co chcielibyście, żeby wam ludzie czynili, i wy im czyńcie. Tego bowiem wymaga Prawo i Prorocy”.


Rozważ!

„Złota reguła” postępowania i współżycia z ludźmi była znana już w Starym Testamencie (por. Tb 4,15; Syr 31,15), została potwierdzona przez Jezusa i Apostoła Pawła w Nowym Testamencie (Mt 5,12; 19,19; Łk 6,31; Rz 13,8-10), a w końcu została uznana za powszechną regułę relacji międzyludzkich. Zasada ta pojawia się w wielu religiach i nurtach filozoficznych, lecz chrześcijaństwo czyniło z niej fundamentalną regułę duchowości, według której powinien postępować każdy człowiek.

Pierwsze próby podania uniwersalnej zasady (reguły) moralnej, streszczenia etyki naturalnej w jednym zdaniu – syntetycznej myśli – przysłowia, pojawiły się w literaturze dydaktycznej i mądrościowej. W pierwszej części Księgi Tobiasza odnajdziemy pouczenie dla syna Tobita, w którym ojciec przywołuje znane przysłowie: „(…) postępuj jak człowiek dobrze wychowany! Nie czyń nikomu, co tobie niemiłe!” (4,14b). Tekst nawiązuje do ogólnych pojęć dydaktycznych: paideia („wychowanie, kultura, dyscyplina”) i anastrofē („sposób postępowania’). Jest to więc ojcowski apel o rozważne i właściwe postępowanie, zgodne z przyjętymi zasadami etycznymi (por. M. Wojciechowski, Księga Tobiasza, 85).

Podobne pouczenia pojawiły się w kontekście ostrzeżeń przed nadużyciami w jedzeniu i piciu (por. Prz 20,1; 21,17; 23,20-21.29-35; Syr 31,12-19.25-31). Złota reguła była wcześniej znana w Grecji (por. Arystoteles wg Diogenesa Laertiosa, Żywoty sławnych filozofów 5,21; Plubiusz Syrus); częstsza i zapewne wcześniejsza była forma negatywna zwana czasem „srebrną regułą” (np. Herodot, Dzieje 3,142; Isokrates, Nikoles 61b), równolegle znana na Bliskim Wschodzie (por. Mądrość Achikara w wersji ormiańskiej 2,88) i w Chinach (zob. Konfucjusz 5,2; 12,2).

Literatura wczesnochrześcijańska pod wpływem Ewangelii również nawiązywała do zasady wzajemności (por. Didache 1,2; List Arysteasza 207). Podobnie literatura rabinistyczna uznawano „złotą zasadę” za podsumowanie Prawa (por. w Talmudzie, Szabat 31a i rabbi Hillel).

Nowy Testament rozwinął pozytywne ujęcie: Wszystko więc, co chcielibyście, żeby wam ludzie czynili, i wy im czyńcie (Mt 7,12; por. Łk 6,31; Dz 15,20.29). Św. Paweł nawiązuje do reguły w kontekście nauki o miłości bliźniego (por. Rz 13,8-10). Człowiek kocha bowiem nie ze względu na to, że inni ludzie go kochają, ale dlatego, że zrodził się z miłości Boga. Ludzka miłość znajduje więc swój sens i uzasadnienie w odwiecznej miłości Boga, którą przenika On całe stworzenie. W ten sposób rozwija się również uzasadnienie ogólnych zasad postępowania zaczerpnięte z Kazania na Górze (por. Mt 5,43-48). Na ten fundament relacji międzyludzkich często wskazuje się w Nowym Testamencie. Warto jeszcze wspomnieć odpowiedź daną przez Jezusa uczonemu w Prawie: Będziesz miłował swego bliźniego jak siebie samego. Na tych dwóch przykazaniach zwisło całe Prawo i Prorocy (por. Mt 22,37-40).

Przykazanie miłości, które owocuje konkretnymi czynami, pozwala uwypuklić kryjącą się za nim rzeczywistość antropologiczną, pedagogiczną i teologiczną: człowiek jest obrazem Boga, dzieckiem Boga, jego godność jest zatem darem, który trzeba szanować i stale rozwijać. „Złota reguła” nie jest tylko wyrazem etyki zdrowego rozsądku i naturalnej moralności, lecz według Ewangelii otrzymuje ona pełniejsze rozumienie, o ile powiąże się ją z nowym przykazaniem miłości wzajemnej (por. Mt 22,34-40; J 13,31-35). „Ktokolwiek swoją wolę podporządkuje woli Boga, odnajdzie w «złotej regule» wskazanie, aby ludzką wolę, uporządkowaną zgodnie z wolą Boga, uczynić «normą» dla relacji międzyludzkich” (por. A. Paciorek, Ewangelia według Świętego Mateusz, I, 315).

Pozostaje zapewne wiele pytań, które warto postawić w kontekście fundamentalnej zasady wzajemności, np.:

  • Co znaczy postępować według zasady, co do której byśmy chcieli, żeby stała się powszechnym prawem człowieka?
  • Jak dzisiaj szanuje się prawa podstawowe człowieka, np. prawo do życia od pocięcia do naturalnej śmierci?
  • Jeśli „złota zasada” jest powiązana z Sądem Ostatecznym, jak czytamy w Ewangelii Mateusza: „Wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili” (25,40), to co z nagrodą za właściwe postępowanie względem tych najmniejszych, odrzuconych, pogardzanych, zepchniętych na margines?


Módl się!

Prosimy Cię, zmiłuj się nad nami, Panie, i zbaw nas. Naucz nas żyć razem [według „złotej reguły”], czerpiąc z Ciebie siłę przyjmowania się i przebaczania sobie nawzajem. Ty, który żyjesz i królujesz z Bogiem Ojcem, Ty, który dałeś nam Ducha jedności i zbawienia, Ty, który jesteś Panem świata i historii. Amen (C.M. Martini).


Żyj Słowem!

Jeśli każdy człowiek obdarzony jest godnością bez granic, to dlaczego nie szanuje się praw i godności tych najmniejszych – nienarodzonych. Podejmij duchową adopcję dziecka, którego imię jedynie Bogu jest wiadome, aby przez dziewięć miesięcy, każdego dnia, modlić się o uratowanie jego życia oraz o sprawiedliwe i prawe życie po urodzeniu (por. http://www.duchowa-adopcja.pl/).

ks.  Jan Kochel

Pozostałe tematy
Aktualności

Krzyżu Chrystusa, bądźże pochwalony...

Wrzesień to miesiąc rocznic, w których Krzyż Święty jest symbolem cierpienia i zwycięstwa. "Polska pod krzyżem" - wielka inicjatywa ewangelizacyjna, zaproszenie do modlitwy za Ojczyznę: "To bitwa o duszę naszego kraju, o tożsamość narodu" (M. Bodasiński); zob. p. Krystyna warto_przeczytac/

więcej

To nie jest Jezus

Współczesny film o Jezusie jako "apokryf". Oryginalne ujęcie zaproponowane przez ks. Marka Lisa, prof. UO - teologa i filmoznawcy. Polecam rec.JK

więcej
zobacz wszystkie

Liczba wizyt: 4695608

Tweety na temat @Ssb24pl Menu
Menu