Pär Lagerkvist - Kat
2018-10-18
Pär Lagerkvist, Kat, tłum. Z. Łanowski, Promic, Warszawa 2013.
Inspirację biblijną, np. problem sensu
śmierci nieraz trudno odnaleźć na kartach utworów. Sens wszechobecnej śmierci w świecie,
czy zła, zbrodni widzianej
oczami samego zbrodniarza to trudne problemy, stąd niewiele publikacji na te
tematy. Książką zajmującą się tymi
zagadnieniami może być zbiór opowiadań szwedzkiego autora Pär`a Lagerkvist`a
pod tytułem "Zło". Ze zbioru tego na
szczególną uwagę zasługuje opowiadanie zatytułowane "Kat", traktujące
o istocie śmierci zadawanej przez katów.
W opowiadaniu "Kat"
istnieje tylko jedno miejsce akcji - gospoda, w której przesiadują robotnicy, złodzieje, nawet persony z wyższych
sfer, ale akcja przerywana jest opowieściami rozmawiających o innych
miejscach, a opisy i dialogi przenoszą do nich czytelnika. Dialogi poruszają
poważne tematy światopoglądowe i kontrowersyjne, dotyczą konfliktów rasowych,
propagują wojnę i ludobójstwo dla zbudowania
lepszego świata, co stwarza w opowiadaniu ponury i odpychający klimat. Niemal
każdy z gości opowiada o ludzkiej krzywdzie i celu jej istnienia. Mężczyźni zdają się być
pewni swoich osądów
i nieraz nie
zgadzają się ze sobą, co potęguje napięcie i ubogaca fabułę, daje możliwość
wypowiedzenia zdań o złu na tym świecie.
Większość tych krótkich historii zawiera w sobie wątek mistyczny oparty o zjawiska nadprzyrodzone, a w niektórych można znaleźć biblijny
przekaz, zwłaszcza w finałowej wypowiedzi kata, który rzuca nowe światło na
historie Mesjasza i jego posłannictwa. Jest to zdecydowanie najbardziej
podniosły i refleksyjny moment opowiadania Lagerkvista. Końcowa teza kata bez wątpienia stanowi
główne przesłanie całej książki.
"Kat" to
opowiadanie godne polecenia i skierowane do tych, którzy szukają odpowiedzi na
pytania o śmierć z nieco innej perspektywy.
Pär Lagerkvist (1891-1974) – pisarz, poeta, dramaturg, eseista - laureat
literackiej Nagrody Nobla (1951). Wychowany w rodzinie żarliwych luteranów już w
gimnazjum doświadczył kryzysu wiary, który kazał mu szukać
alternatywnej prawdy o wszechświecie i człowieku. Jest autorem wielu książek, m.in. powieści Barabasz, która obok Quo vadis?, należy do najznakomitszych powieści o pierwszych chrześcijańskich.
Inne książki tego autora: Promic
Adam
Ciszewski