Wyszukiwarka:
Film w katechezie

Milczenie / Silence (2016)



Najpierw była powieść Milczenie (Chinmoku), wydana w 1966 przez Japończyka Shusaku Endo: jej ekranizacji podjął się Martin Scorsese, reżyser od lat okazujący zainteresowanie tematyką religijną. W tym nurcie znajdują sięm.in. Ostatnie kuszenie Chrystusa (1988) i Kundun - życie Dalaj Lamy (1997), ale również w dramatach czy filmach gangsterskich Scorsesego widać głębokie myślenie religijne.

Film nawiązuje do wydarzeń, jakie miały miejsce w Japonii w XVII w., pokazując losy japońskich katolików podczas dziesięcioleci krwawych prześladowań. Akcja zaczyna się w roku 1633, gdy do jezuitów w Rzymie docierają niejasne wiadomości co do losu jednego z misjonarzy, o. Fereiry. Dwóch młodych zakonników, Rodrigues i Garrupe, udaje się do Japonii, by odnaleźć swego dawnego mistrza. Ich przewodnikiem staje się rybak Kichijiro; Japończyk okazuje się być chrześcijaninem, który podczas wcześniejszych prześladowań, w których zginęli jego bliscy, wyparł się wiary. Rodrigues i Garrupe trafiają do wioski, której mieszkańcy, mimo grożących prześladowań, potajemnie wyznają wiary. Dla nich sprawują kapłańską posługę: spowiadają, chrzczą, lecz wkrótce zaczyna się kolejna fala prześladowań, która dotyka zarówno japońskich katolików, jak i obu księży, którzy zostają aresztowani. Odtąd pierwszoplanowym ohaterem filmu staje się o. Rodrigues, utożsamiający się ze zdradzonym i skazanym Chrystusem, poddawany przez samuraja Inoue perfidnym szantażom. Momentem szczególnej próby staje się spotkanie z dawnym mistrzem, o. Fereirą, który wyparł się wiary i służy Japończykom. „Możesz ich uratować, jeśli się wyprzesz”, mówi do Rodriguesa Fereira, dowodząc, że uratowanie zabijanych chrześcijan za cenę własnej zdrady miałoby być aktem największej miłości Boga.Ostatecznie Rodrigues poddaje się: Japończycy zmuszają go do małżeństwa, po latach umiera.

Tytułowe milczenie, podkreślone wyciszoną ścieżką dźwiękową, pozbawioną muzyki, to wyrzut, z jakim do Boga zwraca się uwięziony Rodrigues w poczuciu opuszczenia i osamotnienia, bezsilny wobec cierpienia swych japońskich współwyznawców: głos spoza kadru zdaje się jednak dawać odpowiedź, która pozwala rozpoznać w doświadczeniu poddawanych torturom chrześcijan cierpienie Chrystusa, który nie opuścił swoich sióstr i braci. Kichijiro, wielokrotnie pod przymusem wypierający się wiary, zdaje się być figurą Judasza (to on doprowadził samurajów do skrywającego się Rodriguesa), a zarazem Piotra, uznającego swoją zdradę i błagającego o wybaczenie. Film opowiada o tym, że nie wszystkim udało się dochować heroicznej wierności wierze, wskazując jednak pułapki szantażu, perfidnie zastawiane przez prześladowców. Kichijiro zadaje dramatyczne pytanie o to, dlaczego nie mógł być chrześcijaninem wcześniej, kiedy w jegoojczyźnie było spokojnie? Film jest dość wierny narracji i strukturze książki, złożonej z listów i wspomnień, przeplatanych bieżącą akcją, lecz Scorsese dopowiada dalsze losy postaci: Kichijiro, w książce postać tchórzliwa, w filmie wielokrotnie upada i powstaje, by stać się męczennikiem. Dla zrozumienia postawy Rodriguesa, który zdaje się być apostatą, trzeba uważnie oglądać ostatnią scenę, gdy podczas pogrzebu jego żona wkłada mu w dłonie drewniany krzyżyk, który przed laty otrzymał od jednego z chrześcijan – męczennika z rybackiej wioski. 

Milczenie Martina Scorsesego staje się uniwersalną opowieścią o pojednaniu, stawiającą w dramatyczny sposób pytanie o granice przebaczenia („Czy aż siedem razy? ... aż siedemdziesiąt po siedem razy”), o wierze niedoskonałej, będącej jednak poszukiwaniem Boga, milczącego, a może współcierpiącego? Film, który został dedykowany japońskim chrześcijanom i ich duszpasterzom („Ad maiorem Dei gloriam”), można też odczytać jako hołd złożony tym wszystkim, którzy cierpieli iumierali od początku chrześcijaństwa aż po męczenników XXI wieku oddających życie dlatego, że wierzą w Chrystusa. 

ks. Marek Lis


Milczenie [Silence], reż. Martin Scorsese, sc. M. Scorsese, Jay Cocks, obsada: Andrew Garfield (Rodrigues), Adam Driver (Garupe), Yôsuke Kubozuka (Kichijiro), Liam Neeson (Fereira), Issei Ogata (Inoue), USA / Tajwan / Meksyk 2016, 161’.

Opinie

+ film Martina Scorsesego, m.in. dzięki słowom wypowiadanym przez ojca Rodriguesa i powracającym symbolom, nabiera wymiaru pasyjnego: nawiązanie do zdrady Judasza, do modlitwy Jezusa w Ogrójcu. Padają tu też słowa o opuszczeniu bliskie wołaniu Chrystusa na krzyżu. Jest też dylemat Piłata wyrażony pytaniem „czym jest prawda”;

+ Krzyż, aż do ostatniego ujęcia, jest tu symbolem centralnym;

- To nie jest film jednoznaczny: Scorsese prowadzi dość przewrotną opowieść, w której widz do końca nie zna prawdy, nie wie, czy zdrada jest zdradą, a niewiara rzeczywiście jest niewiarą;

- film dla widowni dojrzałej;
Pozostałe tematy
Aktualności

Trudne pytania

Powracamy do działu "Trudne pytania". Czy możliwe jest rozróżnienie: Bóg TAK - Kościół - NIE! Odpowiada p. Katarzyna. Czekamy też na nowe trudne pytania; zob. klub_inicjatyw_biblijnych/84

więcej

Atlas biblijny

Atlas biblijny to popularna forma zaproszenia do "podróży" po Ziemi Świętej. Podróż "palcem po mapie" może być zaproszeniem do lektury Biblii oraz pełnym pasji odczytywaniem Kodu kulturowego. Polecamy pierwszy polski atlas biblijny przygotowany przez Instytut Geodezji i Kartografii oraz Wyd. Bernardinum; zob. GN/ 

więcej
zobacz wszystkie

Liczba wizyt: 4386997

Tweety na temat @Ssb24pl Menu
Menu